عباس قديانى

194

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

فريادى كشيد و گفت : پدرم مرد . مأمون گفت : از كجا دانستى پدرت مرد ؟ گفت : از اينكه مرا احترام نكردى و برايم برنخاستى . غذاى معروف بورانى - كه اعراب آن را بورانيه مىگويند - منسوب به بوران است . وى در نجوم و رياضيات مهارت فراوان داشت . بوزابه متوفى به سال 522 ه . ق . از اتابكان سلاجقه و از حكام فارس . وى در سال 532 ه . ق . از جانب سلطان مسعود ابن محمد ابن ملكشاه سلجوقى به حكومت فارس منصوب شد و ده سال در آنجا حكومت كرد ، تا آنكه در سال 542 در جنگى كه بين او و سلطان مسعود مذكور اتفاق افتاد كشته شد . بوسها يكى از شش قبيلهء ماد . بوشنج - فوشنج - پوشنگ شهر قديم ايران ، در جنوب هريرود ، به فاصلهء ده فرسنگى شهر هرات . اين شهر پيش از اسلام وجود داشته و سازندهء آن « پشنگ » ( پسر يا پدر افراسياب ) يا شاپور اول ساسانى بوده است . در دورهء طاهريان اين شهر آرامشى پيدا كرد و پس از آن ضميمهء سيستان شد . سپس به تصرف غزنويان درآمد ( 329 ه . ق . ) در سراسر قرون وسطى قلعهء مستحكمى داشت و چون محل تقاطع راههاى نيشابور به هرات و هرات به كوهستان بود ، رونق تجارى يافت . پس از فتوحات مغول به دست آل كرت افتاد و سرانجام در 782 ه . ق . به دست امير تيمور ويران گرديد و بار ديگر بنا شد . به قولى شهر غوريان كنونى در محل آن بنا شده است . بو مسلم رازى والى رى و داماد خواجه نظام الملك طوسى ، وزير معروف سلاجقه . بوهلر معلم رياضى و نقشه‌كشى كه فرانسوى بود و در سال 1269 ه . ق . به ايران آمد . وى تدريس رياضى و نقشه‌كشى را در دورهء اميركبير در مدرسهء دار الفنون داشته است . بويب شهرى در عراق نزديك كوفه كه از طرف فرات جدا مىشده است . محلى بود كه جنگ بين النهرين و اعراب درگرفت و منجر به پيروزى سپاه اسلام گشت ( سال چهاردهم هجرت ) ؛ و نيز - نبرد بويب . به‌آفريد به‌آفريد پسر ماه فرورزين از مردم زوزن « سوزن » يكى از محل نيشابور خراسان بود كه در عهد ابو مسلم خراسانى قيام كرد و آيين جديدى آورد كه تفاوت چندانى با مذهب زردشتى نداشت و بدعتها و تغييراتى بر آن افزوده بود . مورخين معتقدند كه به‌آفريد در آغاز مسافرتى به چين كرد و هفت سال در آنجا بود و پس از تحصيل رياضيات با معجزاتى چند به خراسان برگشت . يكى از معجزات آن بود كه پيراهنى نازك و سبز رنگ داشت و آن را در مشت خود پنهان مىكرد . پيروان او موظف بودند شبانه‌روز هفت بار نماز به زبان فارسى در موضوعات مختلف از جمله بهشت ، مرگ ، روز رستاخيز ، صور فلكى ، خلقت حيوانات ، خلقت زمين و آسمان و خدا بخوانند . او كتابى نيز به زبان